De BPS-leerling

 

Elke leerling is uniek. Maar helaas is in het Nederlandse schoolsysteem individueel onderwijs niet mogelijk. Wij moeten ons aanbod zo veel mogelijk groepsgewijs aanbieden. Daarvoor is het nodig gelijkgestemde leerlingen samen te brengen. Op onze school hanteren we daarvoor het model van Betts & Neihart. We zien dit vooral als een bruikbare manier om de individuele aspecten van een leerling te benoemen. We hebben ons aanbod ook met dit model georganiseerd. Op deze pagina beschrijven we hoe wij het model van Betts & Neihart zien. Onderdelen zullen vast herkenbaar zijn. Maar als een leerling niet in deze hokjes past, dan passen we even gemakkelijk de hokjes aan.

Op welke manieren we hoogbegaafde leerlingen begeleiden, en wat voor lesstof wij hen bieden, dat leest u op andere pagina’s op deze site.

Op grond van jarenlange ervaring in de vorm van observaties, interviews en literatuuronderzoek hebben George T. Betts en Maureen Neihart zes profielen opgesteld. Deze profielen verschaffen informatie over gedrag, gevoelens en behoeften van verschillende typen begaafde en getalenteerde leerlingen. De eerste versie stamt uit 1988, in 2010 verscheen een revisie. De methode wordt breed gebruikt. Het informatiepunt Onderwijs & talentontwikkeling van het SLO geeft een uitgebreide beschrijving. Van hen zijn ook de icoontjes :

zelfsturend-autonoomDe autonome leerling is de excellente leerling waar iedereen aan denkt bij hoogbegaafdheid. Hij/zij organiseert het leren zelf, gebruikt adequate strategiën, en is daarin zeer succesvol. Ze zijn ondernemend, en bereid tot het nemen van risico’s. Soms gaan deze leerlingen zo hard dat ze niet goed te volgen zijn door hun klasgenoten. Daardoor kunnen ze zelfs alleen komen te staan. Daarom hebben deze leerlingen nog wel een vorm van begeleiding nodig, maar verder moeten ze vooral de ruimte krijgen om hun onderwijs te organiseren.

 

 

aangepast-succesvolDe aangepast/succesvolle leerling haalt ook hoge cijfers, maar dan door precies te doen wat de leraar vraagt. Deze leerling is perfectionistisch, zoekt bevestiging, vermijdt risico’s, toont geen eigen initiatief, geen eigen creativiteit. Zij krijgen het moeilijk als ze zelf een onderzoek of ontwerp zoals een profielwerkstuk moeten opstarten.

 

 

onderduikendDe onderduikende leerling wil niet opvallen, verwacht dat hoge prestaties niet samengaan met sociaal geaccepteerd worden. Ze steken hun kop liever niet boven het maaiveld. Soms zijn ze gepest in het verleden. De leerling vermijdt uitdagingen, is onzeker of faalangstig. Soms vergeet deze leerling zijn omgeving, en laat zijn ware aard zien met een slimme vraag of opmerking.

 

 

uitdagend_creatiefDit creatieve/uitdagende leerling is haast het tegenovergestelde. Hij/zij wil zich overal en altijd laten gelden. Een scherp waarnemer, creatief, met bijzondere oplossingen. Maar ook kritisch naar anderen, competitief, inconsistent met wisselende cijfers. Zijn drang om gezien te worden kan leiden tot clownesk gedrag waarmee hij zichzelf lelijk in de weg kan zitten.

 

 

dubbel_bijzonderDe ‘dubbel-bijzondere’ leerling is niet alleen hoogbegaafd, maar is ook ongewoon prikkelgevoelig, of heeft aangeboren moeite met sociale contacten, of heeft een disharmonisch intelligentieprofiel. Soms is de hoogbegaafdheid het duidelijkst aanwezig, soms nemen de sociale handicaps de overhand. Deze leerling is er bij gebaat als beide kanten herkend en erkend worden.

 

 

risicoleerlingDe potentiële drop-out is creatief en gevoelig, zoekt uitdaging buiten school, heeft een negatief zelfbeeld, verstoort situaties, bekritiseert zichzelf en anderen en voelt zich vaak aangevallen/afgewezen. Door verveling of frustratie is dit type leerling zo ver buiten het mainstream onderwijs komen te staan, dat hij/zij dreigt thuiszitter te worden.

 

 

Wij hechten er aan te benadrukken dat wij deze indeling zien als een typering die zelden één op één van toepassing is op een leerling. Vaak ook verschuift het gedrag van de leerling van het ene naar een ander profiel. Wij proberen bijvoorbeeld om een aangepast/succesvolle leerling meer eigen stuur te geven, waardoor hij/zij uitgroeit tot een autonome leerling. We gebruiken deze profielen als handige manier om elementen te benoemen die wij in leerlingen zien. Vaak ontstaat daardoor een idee met welke begeleiding een leerling het meest gediend zou zijn. Deze aanpak is beschreven op de pagina Hoe bieden wij ons begaafdheidsonderwijs aan.