De BPS-leerling
Er bestaat natuurlijk geen eenduidige definitie van ‘de BPS-leerling’, want iedereen is uniek. Wel zou je een paar ‘categorieën’ van leerlingen kunnen maken met eigenschappen of kenmerken die zij delen. Binnen onze school baseren we ons op het model van Betts en Neihart (daarover hieronder meer). Misschien herken je jezelf in één van de beschreven type leerlingen (profielen), of ben je juist een mix van verschillende van deze beschrijvingen. Dat maakt voor ons niet uit, maar als we dit met elkaar kunnen benoemen, is het soms handig om op in te kunnen spelen. De één heeft namelijk een andere aanpak nodig dan de ander.
Op grond van jarenlange ervaring in de vorm van observaties, interviews en literatuuronderzoek hebben George T. Betts en Maureen Neihart zes profielen opgesteld. Deze profielen verschaffen informatie over gedrag, gevoelens en behoeften van verschillende typen begaafde en getalenteerde leerlingen. Het informatiepunt Onderwijs & talentontwikkeling van het SLO geeft een uitgebreide beschrijving. Daar zijn ook de icoontjes van :
De autonome leerling is de excellente leerling waar iedereen aan denkt bij hoogbegaafdheid. Hij/zij organiseert het leren zelf, gebruikt adequate strategiën, en is daarin zeer succesvol. Ze zijn ondernemend, en bereid tot het nemen van risico’s. Soms gaan deze leerlingen zo hard dat ze niet goed te volgen zijn door hun klasgenoten. Daardoor kunnen ze zelfs alleen komen te staan. Daarom hebben deze leerlingen nog wel een vorm van begeleiding nodig, maar verder moeten ze vooral de ruimte krijgen om hun onderwijs te organiseren.
De aangepast/succesvolle leerling haalt ook hoge cijfers, maar dan door precies te doen wat de leraar vraagt. Deze leerling is perfectionistisch, zoekt bevestiging, vermijdt risico’s, toont geen eigen initiatief, geen eigen creativiteit. Zij krijgen het moeilijk als ze zelf een onderzoek of ontwerp zoals een profielwerkstuk moeten opstarten.
De onderduikende leerling wil niet opvallen, verwacht dat hoge prestaties niet samengaan met sociaal geaccepteerd worden. Ze steken hun kop liever niet boven het maaiveld. Soms zijn ze gepest in het verleden. De leerling vermijdt uitdagingen, is onzeker of faalangstig. Soms vergeet deze leerling zijn omgeving, en laat zijn ware aard zien met een slimme vraag of opmerking.
Dit creatieve/uitdagende leerling is haast het tegenovergestelde. Hij/zij wil zich overal en altijd laten gelden. Een scherp waarnemer, creatief, met bijzondere oplossingen. Maar ook kritisch naar anderen, competitief, inconsistent met wisselende cijfers. Zijn drang om gezien te worden kan leiden tot clownesk gedrag waarmee hij zichzelf lelijk in de weg kan zitten.
De ‘dubbel-bijzondere’ leerling is niet alleen hoogbegaafd, maar is ook ongewoon prikkelgevoelig, of heeft aangeboren moeite met sociale contacten, of heeft een disharmonisch intelligentieprofiel. Soms is de hoogbegaafdheid het duidelijkst aanwezig, soms nemen de sociale handicaps de overhand. Deze leerling is er bij gebaat als beide kanten herkend en erkend worden.
De potentiële drop-out is creatief en gevoelig, zoekt uitdaging buiten school, heeft een negatief zelfbeeld, verstoort situaties, bekritiseert zichzelf en anderen en voelt zich vaak aangevallen/afgewezen. Door verveling of frustratie is dit type leerling zo ver buiten het mainstream onderwijs komen te staan, dat hij/zij dreigt thuiszitter te worden.
